Wat gebeurt er als iemand na ruim 35 jaar vertelt dat hij ooit transgender was?

 

Stel je voor...

Je vertelt iemand dat je ruim 35 jaar geleden een transitie hebt doorgemaakt.

Niet gisteren.

Niet vijf jaar geleden.

Niet omdat je vandaag midden in een transitie zit.

Maar ruim 35 jaar geleden.

 

Je leven heeft zich daarna gewoon verder ontwikkeld. Je hebt gewerkt, relaties gehad, vrienden gemaakt, lief en leed meegemaakt. Misschien weten de mensen om je heen helemaal niets van je verleden. “Waarom zou ik mezelf nog transgender noemen als ik al ruim 35 jaar geleden bent geopereerd?” Een interessante vraag. Want wat bedoelen we eigenlijk wanneer we iemand transgender noemen?

 

Ben je transgender omdat je ooit een transitie hebt gehad? Dat is een vraag waar niet iedereen hetzelfde antwoord op zal geven. Voor de één is transgender een blijvende identiteit. Voor een ander beschrijft het vooral een periode in het leven waarin een transitie heeft plaatsgevonden. En weer iemand anders denkt: Ik heb ooit een transitie gehad. Inmiddels ben ik gewoon wie ik ben man of vrouw. Daar zit een belangrijk verschil. Een medische ingreep uit het verleden bepaalt niet automatisch hoe iemand zichzelf vandaag moet omschrijven. Als ik het op mezelf moet betrekken dat ik ruim 35 jaar geleden een transitie hebt doorgemaakt, hoeft nog niet te betekenen dat ik mij tot op de dag van vandaag nog voortdurend als transgender ervaart. Nee, in tegendeel. Kijk, het verleden verdwijnt natuurlijk ook niet en dat blijft soms een onderdeel van je levensverhaal. Je hoeft er niet continu mee bezig te zijn. Mijn vrouw en ik praten er eigenlijk nooit over. Ik heb het haar wel laten weten dat ik een blog ging openen, waarop ze zei, "waarom zou je dat doen? Je bent er nooit mee bezig geweest, waarom nu wel." Omdat je niet de rest van je leven transgender hoeft te zijn? Dat ieder het op zijn/haar eigen manier ervaart. Dat transgender niet van deze tijd is. Dat niet iedereen een 'boot typje' is. Dat het leven meer te bieden heeft, om een paar voorbeelden te geven. Dat het beeld niet altijd realistisch is als wat men voorgeschoteld krijgt.

 

Waarom vertel je het? Misschien omdat je je eigen verhaal wilt delen omdat je voor een lastige keuze staat. Misschien omdat je anderen wilt laten zien hoe anders de wereld er 35 jaar geleden uitzag. Of misschien omdat je vindt dat je niet langer iets hoeft te verbergen wat ooit een onderdeel van je leven is geweest. Dat betekent nog niet dat je opnieuw een identiteit moet aannemen. Je kunt iets uit je verleden vertellen zonder dat je verleden je hele huidige identiteit bepaalt.

 

Een verleden hoeft niet persé een etiket voor de rest van je leven te zijn. Mensen gebruiken nogal gemakkelijk labels.

 

Transgender.

Transseksueel.

Man.

Vrouw.

 

Maar mensen zijn meer dan een label. Iemand kan een medische geschiedenis hebben die belangrijk is om te begrijpen. Tegelijkertijd kan diezelfde persoon zeggen: “Dat was een deel van mijn leven. Inmiddels leef ik al ruim 35 jaar mijn leven zoals ik dat altijd heb willen leven.” Dat lijkt misschien een nuance, maar het kan voor iemand enorm belangrijk zijn. Want waarom zouden we iemand verplichten om zichzelf vandaag op dezelfde manier te definiëren als 35 jaar geleden?

 

De wereld is ondertussen veranderd. Ook de betekenis van woorden is veranderd. Ik kan mij nog op de dag van vandaag herinneren dat ruim 35 jaar geleden anders werd gesproken over transseksualiteit, genderidentiteit en medische transitie dan tegenwoordig. De ervaringen in die periode, passen daarom niet altijd meer in de huidige discussies. Dat kan wel eens botsen. Een persoon die tientallen jaren geleden een medische transitie heeft doorgemaakt, kan vanuit een heel andere werkelijkheid naar het huidige debat kijken. Niet omdat die persoon “tegen” de huidige generatie is. Maar simpelweg omdat zijn of haar eigen levensverhaal ergens anders begon.

 

Dus: ben je dan nog transgender? In mijn ervaring en beleving niet meer. Dat ligt ruim 35 jaar geleden achter me. Misschien zegt iemand anders vol overtuiging: “Ja. Dat is onderdeel van wie ik ben." Een ander zegt: “Nee. Ik heb een transitie gehad, ik zie mezelf tegenwoordig ook gewoon als man of vrouw.” En misschien is er ook iemand die zegt: “Ik weet het eigenlijk niet. Ik heb daar nooit zo overna gedacht.”

 

Wellicht kunnen we voortaan de verschillende antwoorden gewoon laten zoals het is. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om het woord dat iemand gebruikt. Het gaat om het leven dat iemand daarna heeft geleid. En misschien is dát wel het belangrijkste om niet te vergeten: Een transitie kan een heel belangrijk hoofdstuk van je leven zijn, zonder dat het hele boek daarover hoeft te gaan.